İşletim Sistemleri Tarihi

İşletim Sistemleri Tarihi

İŞLETİM SİSTEMLERİ TARİHİ

LINUX, UNIX, WINDOWS, APPLE, BEOS, NOVELL SİSTEMLERİNİN TARİHİ

TOHUMLAR ATILILIYOR

Bell laboratuarları bünyesindeki AT&T departmanında çalışan Ken THOMPSON bu işin MULTICS işletim sistemiyle uzun süre devam etmeyeceğini düşünerek yeni bir sistem geliştirmeye karar verdiğinde 1969 yılına gelinmişti Bu sistem elinde bulunan küçük bir bilgisayar olan DEC PDP-7 de çalışmalı, çok kullanıcılı ve hızlı olmalıydı. MULTICS ve CTSS işletim sistemlerinin beğendiği özeliklerini alarak makine dilinde UNICS adında bir işletim sistemi yazmaya başladı. UNICS ismini koyarken MULTICS den esinlemişti fakat 1970 yılında bu isim Brian KERNIGHAN tarafından UNİX olarak değiştirildi. 1960 lı yıllarda bilgisayar kullanıcıları, elindeki komutu veya programı bilgisayara yüklemek için operatöre teslim ederler ve sonuç için belki de günlerce beklemek zorunda kalırlardı. Bilgisayar bir işi bitirdiğinde operatör diğer işi çalıştırır ve sırası gelen işlemin sonucu kullanıcıya teslim edilirdi.O yıllarda AT&T General Electric ve MIT Üniversitesi bir bilgisayarın birden fazla kullanıcıya aynı anda hizmet verebilmesi ve program çıktılarının etkileşimli bir şekilde kullanıcılara yansıtılabilmesi için yeni bir sistem geliştirmeye başladılar. İhtiyaçlarını karşılayabilecek bir işletim sistemi olan MULTICS (Multiplex Information and Computing System) ortaya çıktığında her şey yolunda görünüyordu. Kullanıcılar aynı anda bilgisayara erişip işlerini yaptırabiliyorlar ve programlarda olan bitenleri izleyebiliyorlardı. Kısa bir süre sonra kullanıcılar programın çok yavaş çalıştığından şikayet etmeye başladılar. Bu sistem o zamanki bilgisayarlar için ağır kalıyor ve yazılım geliştikçe kodlar sürekli şişiyordu.

1971 yılına gelindiğinde gelişimini hızlı bir şekilde sürdüren Unix, metin işleme özelliklerinden dolayı Bell laboratuarlarında kullanılmaya başladı. Bir yıl sonra dünya üzerinde 10 kadar bilgisayar üzerinde Unix çalışıyordu. Bu zamanlarda Denis RITCHIE ve Brian KERNIGHAN tarafından C programlama dili yazılmaya başlanmış ve bu dilin gücü bir işletim sistemi yazmaya

yetecek seviyeye gelmişti. 1973 yılında Unix işletim sistemi C programlama diliyle Denis RITCHIE ve Ken THOMPSON tarafından yeniden yazıldı. C ile yazılan bu yeni işletim sisteminin en büyük avantajı donanıma bağımlı olmamasıydı. Unix artık bütün sistemlerde çalışabilecekti.

1974 yılında AT&T Unix işletim sisteminin kaynak kodunu bazı üniversitelere ücretsiz olarak dağıttı.

Üniversiteler bu sistemi geliştirmeye ve kullanmaya başlayadursun, 1975 yılında AT&T, Unix sürüm 6 yı piyasaya sürdü. C kütüphaneleriyle birlikte dağıtılan bu sürümün diğerlerinden farkı artık küçük de olsa bir ücret karşılığında sahip olunabilmesiydi. Diğer taraftan AT&T’nin ücretsiz olarak dağıttığı Unix kodunu eline geçiren California Üniversitesi CSRG (Computer Science Research Group – Bilgisayar Bilimi Araştırma Grubu) bu kodları kullanarak kendi Unix’lerini 1BSD(1st Berkeley Software Distribution) adıyla piyasaya duyurdu. Yıllar 1978’i gösterirken yaşanan bu gelişme Unix’in, AT&T haricinde başka bir kurum tarafından da geliştirilmeye başlandığını gösterdi.

Steve WOZNIAK ve Steve JOBS

Bu sıralarda bir evin garajında başka bir efsanenin temelleri atılmaktaydı. Steve WOZNIAK ve Steve JOBS liseden arkadaş olan iki adaştı. Elektronikle uğraşan iki kafadar daha sonra bilgisayar tasarımı üzerine merak saldılar. Bıyıkları henüz yeni yeni terleyen Steve JOBS oda büyüklüğündeki bilgisayarların küçük ve kişisel olması fikrini ortaya attı ve çalışmalara başladılar. Ben herkesin evinde kullanacağı bilgisayarı üreteceğim diyen bu gence kimse ne maddi ne de manevi olarak destek vermedi. Saçmalıyordu. Bu bilgisayarları kim kullanacaktı. JOBS sarı Wolkswogen’i sattı, bunu gören

WOZNIAK gaza geldi ve Hp

Calculator’ını sattı. Satışlardan ellerine geçen 1000 kusur dolar ile Apple firmasını evlerinin garajında kurdular. 1976 yılında Apple I adında, ileriki günlerde kimse tarafından ciddiye alınmayacak olan bilgisayarı tasarladılar. İlk olarak grafik arabirim ve fareyi Xerox firmasına yaptığı bir gezide gören JOBS, bu ekipteki yazılımcıları da bünyesine katarak grafik ekranlı ve fareli Apple II sistemini geliştirdi. GUI (Graphic User Interface- Grafiksel Kullanıcı Arabirimi) olarak tanımlanan sistemin kimse tarafından kullanılmayacağı düşünülüyordu. O zamanlar da GUI’nin açıklaması bile değişmişti. (Graphic User Interface for Idiots – Aptallar için Grafik Arabirimi). Mac’ler artık grafik ekranda fare ile çalışacak, kolay ve görsel bir sistem olarak karşımıza çıkacaktı.

1979 yılına gelindiğinde Unix’e birçok özellik eklenmiş ve yedinci uyarlama Unix işletim sistemi piyasaya sürülmüştü. Bu sıralarda Ken THOMPSON’un AT&T den ayrılarak Berkeley üniversitesinde ders vermeye başlaması ve ABD savunma bakanlığına bağlı DARPA (Defence Advanced Research Projects Agency)’nın Unix için kaynak ayırmaya karar vermesi BSD Unix gelişimini hızlandırdı.

ABD savunma bakanlığı bilgisayar sistemlerinin bir saldırı sonucunda kullanılamaz hale gelmesini önlemek için yönetimin farklı bölgelerden de yapılmasını sağlayacak ağ mimarisini geliştirdi. Sistemde herhangi bir bilgisayarın kullanılamaz hale gelmesi durumunda diğer bilgisayarlarla çalışmalar sürdürülebilecek, füzelere ateş emri farklı konumlardan da verilebilecekti. Soğuk savaş sona erdikten sonra ARPANET olarak da bilinen bu bilgisayar ağı üniversitelerde kullanılmaya başlandı. Kısa bir süre sonra akademik araştırmalar için üniversiteler bu ağ ile birbirine bağlandı ve belgelerini yayınlayıp tartışma grupları oluşturarak fikirlerini paylaştılar. Bu bilgisayar ağı, günümüzde kullanılan internet haline dönüşecekti.

Dönüşecekti dönüşmesine ama ARPANET için geliştirilen yeni uygulamaların piyasada bulunan yazılımlara da yansıtılması gerekiyordu. Bunun için DARPA, UC Berkeley’ den TCP/IP nin Unix işletim sistemine uyarlamasını istedi. İnternetin kalbi olan TCP/IP BSD Unix üzerinde yeniden yazıldı. Bu gelişme, iki tarafında işine geldi. BSD, Tcp/ip yi bünyesine katarak rakiplerine karşı bir adım öne geçmiş, ARPANET(internet) ise azımsanmayacak sayıda olan Unix kullanıcılarını da peşine takarak yoluna daha hızlı bir şekilde devam etmişti.

AT&T ise Unix geliştirme departmanını Western Electric’e transfer etti. 1982 yılında yaşanan bu gelişmeden sonra Western Electric Unix’i bir pazarlama stratejisi olarak System III adında piyasaya sundu. System I Unix ise hiçbir zaman varolmamıştı. Bundan bir yıl sonra Unix system V piyasaya sürüldü. System IV ismi AT&T tarafından kullanılmak üzere rezerv edildi. Unix System V piyasaya

çıktığında ağ uygulamalarından yoksundu. Tcp/ip ve birçok sistem uygulamasını(csh,vi editörü vb.) BSD Unix’ten alarak bünyesine dahil etti. İyilik yap denize at diye boşuna dememişler, keza AT&T, 1992 yılında kendi lisanslı kodunu içerdiğini iddia ederek BSD’ye dava açacaktı.

1982 yılında BSD ekibinden ayrılan bir grup programcı diğer sistemlerden daha ucuz olan Motorola 6800 merkezli donanım üzerinde çalışan bir sistem tasarlamaya karar verdi. 4.2BSD yi bu sisteme uyarladılar ve SunOs adındaki bu yeni işletim sistemleriyle SUN Microsystems şirketini kurdular. Bu bilgisayarın bir diğer özelliği de bugün iş istasyonu olarak tanımladığımız makinelerin ataları olmasıdır. Geleceğin en büyük bilgisayar firmalarından biri ve Solaris işletim sisteminin sahibi olan SUN Microsystems de böylece büyük bilişim resminde yerini almış oldu.

Etrafımızdaki büyük bilişim kuruluşlarının sektöre ilk adımlarını attığı bu yıllarda, ileride varlığından bile rahatsız oldukları biri, ortalarda gezinerek ücretsiz Unix için taraftar toplamaya çalışıyordu. Richard STALLMAN adındaki bu kişi Free Software Foundation (Ücretsiz Yazılım Fonu) kurduktan kısa bir süre sonra

GNU (GNU Not Unix-GNU Unix

Değildir) projesini geliştirmeye

Richard STALLMAN başladı. GNU, Unix’e benzeyen fakat gönüllü yazılımcılar tarafından

geliştirildikten sonra ücretsiz olarak dağıtılacak olan bir işletim sistemiydi. 1990 yılına gelindiğinde hemen hemen işletim sisteminin bütün parçaları yazıldı. Hemen hemen diyoruz çünkü işletim sisteminin HURD adındaki çekirdeği, yani işletim sisteminin beyni tamamlanamamıştı. HURD çekirdeği 1996 yılında tamamlandı fakat Richard STALLMAN’ın bu yıla kadar beklemesi gerekmedi. HURD dan daha hızlı ve kararlı bir şekilde gelişmekte olan Linux adındaki çekirdeği projeye dahil ederek GNU/Linux işletim sisteminin ortaya çıkmasını sağladı. Şimdilik bu kadar heyecan yeter diyelim ve ısırılmış elma (Apple) ile yolculuğumuza devam edelim.

1983’lerde Steve JOBS Apple III’den sonra Macintosh bilgisayar konsepti üzerinde çalışmaya başladı. Yazılım geliştiricileri ikna ederek Macintosh üzerinde programlar yazmalarını sağlamaya çalışıyordu. Macintosh’un başarılı olması yazılım sektörünün vereceği desteğe bağlıydı. Çeşitli reklamlar vererek Macintosh’un tanıtımını sağladı. John SCULLEY’in Apple firmasında yönetim kurulu başkanı olmasından sonra Steve JOBS istifa etti. İlk olarak bu yılda Apple firması seneyi zararla kapatmıştı. İlerleyen zamanlarda Apple firmasının bir diğer sorunu da, yeni ortaya çıkan bir yazılım firmasının, Macintosh’un grafik arabirimine benzer bir sistem olan Windows 1.0 ile piyasaya çıkması oldu. Microsoft adındaki bu küçük yazılım firmasıyla kavgalar edildi. Microsoft’un sahibi Bill GATES, Windows 1.0 da Mac teknolojileri kullanmayacaklarını açıkladı ve anlaşmalar imzalandı. Anlaşmalarda, ileride yazılacak olan Windows sürümlerinden hiç bahsedilmediği için Windows, yoluna grafik arabirimiyle sorunsuz bir şekilde devam edecekti. Mac’in sıkıntılı günlerinden kurtulmasını sağlayan olay ise Laserwriter ile birlikte ilk masaüstü yayıncılık programlarından biri olan Pagemaker’ın aynı anda piyasaya çıkması oldu. Macintosh artık masaüstü yayıncılık için ucuz ve profesyonel bir çözüm olmaya başlamıştı.

Bill Gates ekibiyle harıl harıl çalışıyor ve alınteri göz nuru olan ilk işletim sistemlerinin piyasada yer bulmasını amaçlıyorlardı. İlk sürüm olan Windows 1.0 grafik arabirimi konusunda bekleneni veremedi. Aynı anda birden fazla program açabilmesine rağmen sadece bir programın çalıştırılabiliyor olması (task-switcher) nedeniyle sistem yöneticileri ve akademik çevreler tarafından ciddiye bile alınmadı.

Grafikerlerin Macintosh’u sistem yöneticilerinin ve akademik çevrelerin Unix’i vardı. Windows kime hitap edecekti? Günümüzde bu soruyu cevaplamak kolay ve fakat o zamanların ihtiyaçları, arz ve talepleri böyle bir işletim sisteminin varlığını reddediyordu. Windows aslında tam bir işletim sistemi bile sayılmazdı çünkü MS-DOS işletim sistemi üzerine yazılmış bir grafik arabirim programıydı. MS-DOS ise tek kullanıcılı bir yapıya sahip ve kısıtlı yeteneklere sahip olan QDOS (Quick and Dirty Operation System – Hızlı ve Özensizce yapılmış işletim sistemi) sisteminin satın alınarak isminin MS-DOS olarak değiştirildiği bir işletim sistemiydi.

Microsoft’un bu derdini fazla deşelemeden Windows’un ikinci durağı olan ve 1987 yılında piyasaya sürülen Windows 2.0 ile yolumuza devam edelim. Windows 2.0 önceki versiyonunu aratmayacak kadar kötü bir sistemle kodlar dünyasına giriş yaptı. Piyasaya sürülmesinden bir sene sonra Windows/386 adında yeni versiyon çıkartılmış olması rakipleri tarafından ciddiye alınmasını sağlamadı. 1988 de çıkarılan bu versiyonun öncekinden en büyük farkı kullanım alanı artan 386 işlemcilerle daha uyumlu çalışması ve aynı anda birden fazla programın çalıştırılabilmesi(çokgörevlilik – multitasking) oldu. Aynı anda birden fazla programın çalışmasını sağlayabiliyordu fakat programların sistem kaynaklarına ve diğer programlar ile arasında olan ilişkileri kontrol edemiyordu. Bu da kardeşlik ruhundan uzak bir kodun tüm sistemi kötü bir şekilde etkileyebileceği anlamına geliyor ve dünyalılar tarafından tasvip edilmiyordu.Kısacası, Windows 2.0 için çıkarılan üç versiyon da gelişmiş ağ desteğinden yoksun, tek kullanıcılı bir yapıya sahip, grafik arabirimi vasat olan ve güvenlikten yoksun olması nedenlerinden dolayı tutulmadı.

Birçok teknolojinin yeni sürgünler verdiği ve gelişmeye hızlı bir şekilde başladığı, bahar dönemi olarak nitelendirebileceğimiz bir dönem olan 90 lı yıllara girildiğinde, Windows 3.0 versiyonu ile kampanya eşliğinde piyasaya duyurulmuştu. 22 Mayıs 1990’da çıkarılan bu sürüm önceki sürümlerinden çok daha iyi yeteneklere sahipti ve kullanılan yeni grafik arabirim umut vericiydi. Masaüstünde ikonlar kullanılmaya başlanmış, birden fazla programın aynı anda çalışması daha sorunsuz hale getirilmiş, bellek yönetimi geliştirilmiş ve sonraki versiyonlarında da vazgeçilmez olan Program Yöneticisi modülü eklenmişti. İşler yolunda gidiyordu ve fakat bu sürümünün kullanıcı sayısı arttığında sorunlar da kendini gösterdi. Bu sorunların bazıları işletim sisteminin yetersizliğinden bazıları da düşük konfigürasyonlu bilgisayarların donanımlarından kaynaklanıyordu. Ortaya çıkan bir diğer sonuç ise Windows 3.0 versiyonunun hitap ettiği kitlenin belli olmasıydı. Gerek basit yapısı gerek kullanım kolaylığı gerekse fiyatı düşük olan bilgisayarlarda çalışması Windows’un profesyonel çevre yerine son kullanıcılar tarafından tercih edilmesine sebep oldu. Son kullanıcı sorunun neden ve nerden çıktığı ile pek fazla ilgilenmeyeceği için Microsoft bu hataların düzeltildiği daha stabil çalışan yeni versiyonunu çıkarmak için çalışmalara başlaması gerekiyordu. Gerekiyordu çünkü dünyanın en çok çöken işletim sistemi ünvanını almak istemiyordu. ‘Windows’un çökmesi için ne yapmak gerek?’ diye sorulan bir soruya ‘Windows’u başlatmak yeterli’ şeklinde alaycı cevaplar verilmeye başlandı. Ziller çalmıştı. Bir şeyler yapmak gerekiyordu. Microsoft firması kullanıcılar için pek fazla yenilik içermeyen ve fakat sistemin kodlarında birçok yenilik yaparak daha güvenli ve daha az

hata veren bir sürüm olan Windows 3.1 ile kullanıcılarının huzuruna çıktı. Yavaş yavaş işletim sistemi ipleri eline alıyor, programların çalışmasını kontrol ediyor, donanımlar ile programlar arasındaki ilişkiyi kontrol ediyor ve izinsiz yapılan istekleri geri çeviriyordu. Böylece o meşhur Kurtarılamaz Uygulama Hatası (Unrecoverable Application Error) kullanıcıların karşısına daha az çıkar oldu. Bunun yerine yeni hatalar ortaya çıktı fakat bunlar kullanıcılar açısından daha az can yakıcıydı.

Windows cephesinde gelişmeler devam ederken Unix dünyası kodlarının lisansını konuşuyor ve aralarında kavgalar ediyorlardı. Değişen, hızla gelişen ve en önemlisi artık evlere kadar giren bilgisayarlar için Unix yeni çözümler sunmadı. Pazarlama stratejileri belirlenmedi veya başarısız yöntemler uygulandı. Küçük işletmeler ve ev kullanıcıları Unix’in ve çalıştığı platformların fiyatından ve öğrenilmesinin zorluğundan dolayı rakiplerin sistemlerini tercih ediyorlardı. Kısacası ağır abi olarak nitelendirebileceğimiz Unix, yeni çağın gençlerine ayak uyduramadı.

Novell firması Netware işletim sistemiyle özellikle dosya sunucusu olarak beğeni topluyor ve tüm dünyada hızla yayılıyordu. 1990’lı yıllara girildiğinde Unix lisans hakları Novell firmasında bulunuyordu. Macintosh grafikerler ve masaüstü yayıncıları tarafından neredeyse vazgeçilmez olmuş, arada yaşanan çalkantılı dönemlere rağmen piyasada yerini bulmuştu. Microsoft son kullanıcı gereksinimlerini de göz önünde bulundurarak herkesin çok kolay bir şekilde kullanabileceği işletim sistemleri ile yoluna devam ediyordu. Macintosh’un grafik arabirimi için ‘Aptallar için bir sistem’ diyenler sanırım taleplerin, kolay ve herkesin kullanabileceği bir işletim sistemi yönünde olacağını geç olmadan fark ettiler.

Yeni işletim sistemi tohumlarının dijital toprağa serpildiği ve bazılarının meyvelerinin olgunlaşmaya başladığı, bugün hayatımızın her alanında vazgeçilmez olan kod yığınlarının son dönem gelişmeleriyle devam edelim. 1990’lı yılların başından günümüze devam eden soluk soluğa bir macera…

FİLİZLER VE MEYVELER

GNU/LINUX

Free Software Foundation (Ücretsiz Yazılım Fonu) kurucusu Richard STALLMAN 1982 yılından beri

GNU( GNU Not Unix – Gnu Unix değildir) adını verdiği ve ücretsiz olarak dağıtılmasını düşündüğü bir işletim sisteminin hayaliyle yaşadığını söylemiştik. Aradan geçen yıllarda Richard STALLMAN projenin büyük bir kısmını gönüllü yazılımcılar ile bitirmiş ve sistemin çekirdeği olan HURD projesinin tamamlanmasını beklemektedir. Proje ağır endez gelişimini sürdürürken Helsinki üniversitesinde öğrenci olan

Linus TORVALDS FSF (Free Software Foundation)’nin

araçlarını kullanarak 386 makinelerde çalışabilecek serbest bir Unix çekirdeği geliştirmeye başladı. Belki ilk zamanlarda GNU projesi için düşünülen HURD çekirdeğinin yerine geçebileceği tahmin edilmiyordu ancak Linus TORVALDS’ın Linux(yazıldığı gibi okunur) ismini verdiği bu çekirdek başta kendisi olmak üzere internet ile organize olan birçok gönüllü yazılımcı tarafından hızlı bir şekilde geliştirilmeye başlandı. Neredeyse her hafta yeni bir sürüm çıkarılıyor ve yüzlerce insan projeye katkıda bulunmak üzere destek sağlıyordu. Böyle amatör ve tutucu

standartlardan yoksun bir şekilde ilerleyen Linux çekirdeğinin bu hale gelmesi kesinlikle sosyolojik bir olaydır.

GNU projesi Linux çekirdeği ile birlikte tam bir işletim sistemi olmuş ve gelişiminiLinus TORVALDS hızlı bir şekilde görünmez kahramanlar sayesinde sürdürmüştür. Öyle ki çekirdeğin yazılmasında yaklaşık iki sene sonra birçok ticari Unix ile boy ölçüşebilmiş ve hatta uygulamaların fazlalığı sayesinde fark atmıştır. Bunun sonucunda elinde ticari Unix bulunan küçük firmaların batması kaçınılmaz olmuştur. Gelişmeleri ilgi ile takip edenler ve gelişmeye katkıda bulunanlar sayesinde Richard STALLMAN’ın hayalleri gerçeğe dönüşmüştü ve fakat bilinçli ya da bilinçsiz olarak işletim sisteminin adının Linux olarak sunulması O’nu rahatsız edecekti. Linux, kullanıcı ile donanım arasındaki ilişkiyi sağlayan(diske veri kaydetmek, hafızayı kullanmak, yazılımların donanım üzerindeki erişimlerini kontrol etmek, ekrana yazı yazdırmak vb.) bir çekirdektir ve sistemin beynidir. Bir beyin, vücut olmadıkça hiçbir şey ifade etmez. Linux çekirdeği de GNU vücudu sayesinde hayat bulmuştur. Bu yüzden işletim sisteminin adı GNU/Linux olarak tanımlanmalıdır. Linux, GNU araçlarıyla geliştirilmiş; GNU, Linux sayesinde hayat bulmuştur.

Linux yıllar içinde sunucu pazarında elde ettiği başarıyı masaüstü ortamında da gösterdi. Halen birçokları için kullanımı zor da olsa biraz gayret ve önyargılardan uzaklaşmak suretiyle masaüstünüzde GNU/Linux’u rahat ve etkin bir şekilde kullanabilirsiniz. Bir süre sonunda alışkanlık yaptığını da görmeniz muhtemeldir.

Özgür yazılım felsefesinin gelişmesiyle birlikte Linux çekirdeğini kullanan ve GNU yazılımlarıyla zenginleştirilmiş birçok dağıtım piyasaya çıktı. Bu dağıtımlar GNU/Linux işletim sisteminin geliştirilmesinde, dağıtılmasında ve desteğinde önemli roller oynamışlardır. Aynı çekirdeği kullanmalarına rağmen kendine has kurulum yöntemleri ve yönetim araçlarıyla farklılıklar oluşturmuşlardır. Elbette geliştirilen uygulama ve hizmetler tüm Linux dünyası için faydalı olmuş ve Linux’un bugüne kadarki muhteşem gelişim sürecine büyük katkılarda bulunmuşlardır. En çok kullanılan ve profesyonel bir masaüstü uygulaması olan KDE’yi ve yakında tüm sürümlerde kullanılabilecek olan gelişmiş yönetim aracı YAST’ı Alman Suse Linux, birçok Linux dağıtımında standart olan; yazılım paketleme, yükleme ve sistemden kaldırma gibi işlemleri son derece kolaylaştıran RPM paket yönetimini Amerikan dağıtımı olan Red Hat Linux geliştirmiştir. Linux çekirdeği üzerine geliştirilen 150 den fazla dağıtımın birçoğunda buna benzer örnekler görmemiz mümkün. İyi ki varsınız..

BSD AİLESİ

1975 yılında California Üniversitesi CSRG (Computer Science Research Group – Bilgisayar Bilimi Araştırma Grubu) AT&T kodlarını kullanarak BSD(Berkeley Software Distribution) adında bir işletim sistemi geliştirdiklerini söylemiştik. BSD yıllar içinde gelişimi sürdürdü ve fakat 90’lı yıllarda BSD için ayrılan kaynak durdurulduğu için grup dağılma noktasını geldi. Bunun yanında AT&T nin BSD’de lisanslı Unix kaynak kodlarını içerdiği gerekçesiyle dava açması işleri iyice zorlaştırmıştı. BSD Unix içerisinde elbette lisanslı Unix kodları vardı fakat lisanslı Unixler içinde BSD ekibi tarafından geliştirilen birçok uygulama yer alıyordu. AT&T ile masaya oturup anlaşmaya varma uğraşları sonuçsuz kalmış ve olayın mahkemelerde çözümlenmesi kararlaştırılmıştı. Bundan sonraki en büyük gelişme işletim sistemi içerisinde lisanslı olan ve %20’lik bir boyuta sahip olan kodların yeniden yazılarak yeni sistemin tamamen bağımsız olması sağlanmıştı. Artık BSD içerisinde lisanslı Unix kodu yoktu. Fakat bundan sonraki yıllarda BSD’nin gelişimini sürdürebilmesi için maddi kaynağı da yoktu.

1991 yılında Linus TORVALDS’ın Linux çekirdeğini geliştirmeye başlamasıyla eşzamanlı olarak CSRG üyelerinden William ve Lynne JOLITZ kardeşler BSD Unix’in kaynak kodlarını 386 platformuna taşımaya başladılar. BSD Unix geliştiricisi olan CSRG’nin zor durumda olması nedeniyle bu geçişe destek verdi ve bilişim toplumuna dünyanın en güçlü işletim sistemlerinden birini hediye etmiş oldu. CSRG’den ayrılan bir diğer grup BSDI(Berkeley Software Design Inc.) adıyla ticari bir kuruluş oluşturdular. İlk önceleri BSD / 386 olarak adlandırıldıkları işletim sisteminin adı halen kullanılmakta olan BSD/OS olarak değiştirildi.

Eğer CSRG, BSD kaynak kodlarının 386 platformuna taşınmasına engel olsa ve tutucu bir tavır sergileseydi belki BSD’nin mezar taşında ‘Rahmetli; çok hızlı, güçlü ve güvenliydi’ diye bir yazı okuyacaktık. Neyse ki JOLITZ kardeşlerin uğraşları BSD için bir bypass olmuş ve Yahoo gibi dünyanın en büyük internet kurumlarında kullanılan ve vazgeçilemeyen bir işletim sistemi olmuştur.

1993 yılında 386BSD projesinden filizlenmeler meydana geldi. FreeBSD, NetBSD ve 1996 yılında çıkarılan OpenBSD adındaki bu filizler bugün ayrı ekipler tarafından geliştirilmekte ve aralarında çok farklılık olmamasına rağmen ayrı amaçlara hizmet etmektedirler. Her biri amacına uygun bir şekilde gelişimini sürdürmekte ve çok fazla ismi duyulmasa da gizli kahraman olarak özellikle ağ ve internet uygulamalarında bize destek vermekteler.

NetBSD : Yeryüzünde bulunan hemen hemen bütün donanım platformlarında çalışır. Amiga üzerinde bir Unix sürümü olan NetBSD’yi çalıştırabilmek sanırım onun amacını iyi bir şekilde özetliyor.

 

 

 

 

 

OpenBSD : En güvenli işletim sistemlerinden biridir. Hatta en güvenli işletim sistemidir diyebiliriz. Yedi yıl içinde dışarından sadece bir güvenlik açığının çıkması bu işletim sistem hakkında fikir sahibi olmamızı sağlayacaktır.

 

 

 

 

 

 

 

FreeBSD : OpenBSD ve NetBSD’nin bazı özellikleri alınmış ve sunum gücü öne çıkarılmış bir işletim sistemidir. Kullanım ve kurulumunun diğerlerine oranla daha kolay olması son

kullanıcılar içinde ideal bir sistem olmasını sağlamıştır. xBSD ler içinde en popüler olan ve en çok kullanılanı FreeBSD’dir

BEOS

.

Serbest yazılım ve Unix dünyasında bu gelişmeler yaşanırken Apple firmasının teknoloji dizayncısı olan ve Macintosh’un Avrupa’da yayılmasına çok büyük katkıları olan Louis GASSE birkaç programcı arkadaşıyla birlikte Macintosh’un kullanım kolaylığını ve Unix’in gücünü barındıran yeni bir işletim sistemi tasarlamayı kararlaştırdılar. Linus TORVALDS’ın halen Linux çekirdek tohumlarını toprağa atmadan bir yıl önce, 1990 yılında yaşanan bu gelişmenin ardında HP firmasının maddi ve manevi desteği vardı. Her şey tamam görünüyordu ve fakat işletim sistemi yazmaktan daha zor bir durumla karşı karşıya kaldılar. İşletim sisteminin adı ne olacaktı?

Beos

İlk önceleri United Technoids olarak belirlenen isim Hp’nin onayından geçmeyince moraller bozulmuştu(Sanırım). Ansiklopediden kelime arayışına başlandı ve B harfine gelindiğinde uyuya kalınmıştı. Uyanıldığında artık yeni sistemin bir adı vardı. Evet işletim sisteminin adı Be olacaktı. Be Incorporated firmasına ait kolay kullanıma sahip güçlü ve hızlı olması düşünülen bir işletim sistemi, BeOS. Windows ve Macintosh’un grafik arabirimi, kullanım kolaylığı ve Unix’in gücüne sahip olmasını istedikleri bu sistem bugün Apple firması tarafından Mac OS X işletim sistemiyle karşımıza çıkmakta. Oysa Apple firması BeOS işletim sistemini 1997 yılında satın almak istemiş ve duraklama döneminde olan şirketlerine yeniden hayat katmaya çalışmışlardır. Apple firmasının CEO’su Steve JOBS BeOS yerine, iki kat daha fazla para vererek önceki yıllarda kendi tasarladığı NextStep bilgisayar sisteminin lisansını satın almıştır. Burada öne çıkan sistemin gücü değil Steve JOBS’ın kişisel tutkuları olmuştur. Belki BeOS o yıllarda Apple kulvarlarına katılsaydı Mac OS X tarzı bir sistemle yıllar öncesinden tanışmış olacaktık. BeOS ise kendi çabalarıyla ilerlemesini sürdürdü ve özellikle multimedya konusunda büyük başarılar elde etti. İşletim sisteminin, piyasada daha yaygın olan intel platformu üzerine taşınmasıyla son kullanıcıların da evlerinde bu sistemi kullanması sağlandı.

1999 yılında çıkarılan BeOS 5.0 Personel Edition’a bedava sahip olunabiliyor. Windows üzerinden 42 MB’lık kurulum dosyasını çalıştırarak bu işletim sistemini kurup deneyebilirsiniz. Kurulum ve kullanımın çok kolay olmasına rağmen yetersiz yazılım desteği yüzünden pek fazla tutulmamakta. İşletim sistemi kurmak ve kullanmaktan zevk alan ve garip bir heyecan duyan ‘OSizma’ hastaları için değişik bir tedavi yöntemi…

WINDOWS RÜZGARI

Windows’un erken dönemdeki gelişmelerini daha önce yazmış ve sistemin yetersizliğinden söz etmiştik. Microsoft MS-DOS işletim sisteminin üzerine yazılan uygulamaların özellikle sunucu sistemlerde kullanılamayacak kadar kötü olduğunu kabullendi ve bu sistemden bağımsız bir yazılım geliştirmeye başladı. Digital’in WAX bilgisayarlarında kullanılan VMS işletim sistemini yazan ekibi kulvarlarına katan Microsoft yeni işletim sisteminin adını Windows NT( Windows New Technology) olarak belirledi. Windows NT, multitasking(çokgörevlilik) ve multiprocessing( çok işlemcili) modunda çalışan 32 bitlik bir yapıya sahip tam bir işletim sistemi olma yolunda devam ediyordu. Microsoft yeni işletim sistemiyle sunucu pazarında yerini alabilir, üzerinde ciddi uygulamalar çalıştırabilirdi. Artık Microsoft Windows NT üzerinde yoğunlaşacak ve bu işletim sistemine tüm geleceğini bağlayacaktı. Geleceğini bu sistem üzerine kurdu kurmasına fakat yolunda gitmeyen bir şeyler vardı. İlk olarak sunucular için geliştirilmeye başlandığından yazılım çalıştırılacağı bilgisayarın donanımsal olarak güçlü olması gerekiyordu. Bu da sahip olma maliyetlerini artırdı. Bunun üzerine daha düşük konfigürasyonlarda çalışması için Windows NT Workstation versiyonu çıkartıldı. Microsoft’un çabalarına rağmen, işletim sistemi gereken ilgiyi göremedi. Bunun diğer bir sebebi de 32 bit olan işletim sistemi için yazılım dünyasının 32 bitlik programlar yazması gerekiyordu. Oysa mevcut programlar DOS ve Windows 3.x için hazırlanmış ve 16 bit modunda çalışmaktaydı. Piyasada yer edinemeyen bir işletim sistemi için 32 bitlik yazılım geliştirmek ise firmalar için mantıklı gelmiyordu. Gerek donanım maliyetleri gerekse üzerinde çalıştırılacak 32 bitlik programların azlığı Windows NT’nin yaygınlaşmasını önledi. Microsoft, ya bu projeden elini eteğini çekecek ya da farklı stratejilerle yeni adımlar atarak farklı sistemler geliştirecekti. Bill GATES, Microsoft firmasının geleceğini bu sisteme bağladığı için vazgeçmedi ve akıllıca stratejilerle bugün geldiği konumun boşuna olmadığını bizlere gösterdi. Peki neydi Microsoft’un yeni planı? Ne yapacaktı da yeni işletim sisteminin dünyada en çok kullanılan sistem haline getirecekti?

16 bitlik eski uygulamaların çalışacağı ve daha düşük konfigürasyona sahip bilgisayarlarda çalışacak aynı zamanda 32 bit uygulama desteği verecek, kullanımı ve kurulumu kolay bir işletim sistemi yazmalıydı. Böylece eski uygulamalar sorunsuz çalışacak ve artan kullanıcı sayısını göze alan yazılım firmaları bu yeni sistem için de 32 bitlik uygulamalar geliştirecekti. Tüm bu düşüncelerin hayata geçmiş hali 1995 yılının Ağustos ayında Windows 95 olarak karşımıza çıktı. Televizyon, gazete ve dergilerle o güne kadar bilgisayar tarihinde görülmemiş bir tanıtım kampanyası başlatıldı. Bu yeni işletim sisteminin arabirimi, yetenekleri ve kullanım kolaylığı bizi heyecanlandırmaya yetmişti. Çıktığı

andan itibaren bir hafta içerisinde milyonu bulan satış rakamları Microsoft’un yoluna daha hızlı bir şekilde devam etmesini sağladı. Artık yazılım üreticileri bu büyük pazara hakim olmak için 32 bitlik ve Windows 95 ile sorunsuz çalışan uygulamalar yazmaya başladı. Microsoft amacına ulaştı ve yazılan 32 bitlik uygulamaların Windows NT altında da çalışmasını sağlamış oldu. Kullanıcılar tarafından çok tutulan Windows 95 arabirimini Windows NT 4.0’a adapte etti ve bu sistemin de kullanım kolaylığına sahip olmasını sağladı.

Her şey yolundaydı, şirketin geleceğini planladığı NT platformu, başta işlemci olmak üzere diğer donanımların akıl almaz gelişimi ve ucuzlaması, yazılım firmalarının bu sistem için 32 bitlik programlar geliştirmesi sayesinde başarıya ulaşmıştı. Gelişen donanım platformu ve artan isteklere cevap vermek üzere Microsoft 1996 yılında Windows NT 4.0 versiyonunu çıkardı. Bu versiyon gelişmiş ağ servisleri ve Windows 95 den alınan grafik arabirim sayesinde piyasada büyük ilgi gördü. 16 bitlik uygulamaların Windows NT üzerinde çalıştırılamıyor olması 32 bit olarak yazılan bu sistemin daha kararlı ve güvenli olmasını sağladı. Elinde 16 bitlik yazılımı olanlar ise Windows 95’i tercih ettiler ve fakat kısa süre zarfında bu yazılımlar 32 bit olarak yeniden yazıldı. Büyük başarılar elde eden Windows platformunun 1998 yılında yeni bir üyesi daha piyasaya sürüldü. Windows 98 olarak adlandırılan bu yeni sistem Windows 95’de görülen eksikliklerin giderilmesi ve yeni uygulamaların eklenmesiyle meydana gelmişti. Windows 98 birçok yenilik ile karşımıza çıktı lakin Windows 95’in piyasaya çıktığı anki heyecanı bizlere yaşatamadı. Windows NT, Server versiyonu ile sunucularda Workstation versiyonu ile kullanıcı bilgisayarlarında vazgeçilemeyen bir platform olmaya başladı. 1990’lı yılların en çok kullanılan sunucu işletim sistemi olan Novell Netware’in tahtı sallanmış, şirketler dosyalarını ve uygulamalarını Windows NT’ye emanet etmekte birbirleriyle yarışır hale gelmişlerdi.

Microsoft’un geleceğini NT platformu üzerine kurduğunu ve yaygınlaşması için de Windows 9x işletim sistemlerini geliştirdiğini belirtmiştik. O yıllarda Windows 9x’ler o kadar ön plana çıktı ve kazanç sağladı ki Microsoft’un yeni planının bu yönde olabileceği tahmin edilmeye başladı. Tahminde bulunanlar elbette yeni binyılda yeni bir işletim sistemiyle karşılaştılar. Microsoft, geleceğini planladığı NT platformunu ve NT platformuna geçiş için hazırlandığı Windows 9.X platformunu birleştirerek Şubat 2000’de Windows 2000’i piyasaya sürdü. Bazıları bunu Windows 9.X’in devamı olarak düşündü ve fakat Windows 2000 Windows NT temeli üzerine kurulmuş bir işletim sistemiydi. Microsoft bütün planlarını yıllar önce geleceğini planladığı NT platformu üzerine taşımıştı. Belki de Microsoft’un binlerce dolar vererek reklamcılara buldurduğu ürün ismi konusunda bir problem vardı. Windows

2000, Windows 98’in geliştirilmiş bir sonraki yeni nesil sürümü olarak algılandı ve yanlış anlaşılmalara sebep oldu.

Windows 2000 Server versiyonu ise Windows Nt 4.0 Server’dan sonra birçok yeni özelliğiyle sunucu piyasasında hızlı yükselişini devam ettirdi. Özellikle ağ, kullanıcı ve sistem kaynaklarının tek merkezden yönetimi sağlayan Active Directory teknolojisi sayesinde kullanım kolaylığı getirilmiş ve Windows NT’de bulunan birçok sınırlama ortadan kaldırılmıştı. Şirketler, güvenirliği, daha iyi yönetilebilirliği ve daha az yeniden başlatmaya ihtiyaç duymasından dolayı Windows 2000’e terfide gecikmediler. Novell Netware kullanıcıların 1994 yılında tanıştığı NDS(Novell Directory Services)’e benzer bir yapının Active Directory adıyla Windows platformunda da kullanılıyor olması 90 yıllarda sunucu tahtının hakimi olan Novell Netware için son hançer oldu ve işletim sisteminin göz doldurucu yeteneklerine rağmen çöküşüne engel olamadı. Çevremdeki birçok Novell Netware kullanıcısı ihtiyaçları olsun olmasın sunucu işletim sistemlerini Windows platformuna taşıdı. Ben ise halen şirketimizde Windows 2000 server ile birlikte Novell Netware işletim sistemini dosya sunucusu olarak kullanmakta inatçıyım.

Dünyanın en iyi işletim sistemini yazmış olmanız Ali’nin gözünde sevdiği oyunun son sürümünü bilgisayarına yükleyememesinden sonra bir anlam ifade etmez. Tülin’in gözü ise daha cicili bicili olan rakiplerin sistemine takılmaya başlayabilir. Bana ne Nt platformundan, bana ne ağ ayarlarından ben oyunlarımı sorunsuz oynamak isterim, ben ciddi bir masaüstü yerine cicili bicili, iç açıcı bir masaüstü ortamı isterim diyen son kullanıcıları göz önüne alan Bill Amca Windows 2000’den sonra yeni bir isim ve daha iyi bir işletim sistemiyle karşımıza çıktı. Windows XP (Windows Experience – Deneyim ).

Sunucuların başında kara kara düşünen, sorun çözmek için saatlerce karşısında pinekleyen ve bu sürede zaman kavramı yitirdiğinden dolayı dünyadan biraz da soyutlanan sistem yöneticileri için Microsoft yeni yetenekleriyle yeni sunucu işletim sistemi ailesini Windows Server 2003 adıyla hizmetimize sundu. Windows 2000 Server ailesinden sonra Windows Server 2003 ailesinin en büyük özelliği Microsoft’un en büyük derdi sayılabilecek güvenliğin artırılması konusunda yapılan çalışmalar olmuştur. Rakiplerinin güvenlik çözümleri ve başarıları Windows için daha önceden atılması gereken bir adımın atılmasını sağlamıştır.

ISIRILMIŞ ELMA

Kullandığım kocaman sunucuların, uzay üssünü andıran ışıklı switch ve router’ların, Ar-ge departmanında bulunan bir Apple Macintosh G-5 kadar ilgi çekmemesi benim için sinir bozucu bir durum. Bunun önüne geçmek için sanırım oradaki Macintosh’u görünmeyen bir yere kaldırmam gerekecek. Apple bu güne kadar yaptığı bilgisayar tasarımlarında sanırım rakipsiz. Halen bir Apple Macintosh sisteminin dış ve iç tasarımının mükemmelliğini başka bir sistemde görmedim. Benim görmemiş olmam böyle bir sistemin olmadığı anlamına gelmiyor. Eğer gören duyan bilen varsa lütfen bana bir e-posta atsın bende Mac kullanıcısı Murat Bey’le rekabet edebileyim. Bu kadar harika bir tasarıma sahip olan Apple Macintosh sisteminin ilginç oluşumunu daha önce değinmiştik. Apple Macintosh III ile masaüstü yayıncılık konusunda başarı elde etmişti. Kolay kullanımı ve yazılım firmalarının yavaş yavaş Macintosh’a destek vermeye başlamasıyla Steve JOBS yönetimindeki Apple Macintosh piyasada olması gereken yere gelmeye başlamıştı. 1994 yılında üretime başlanan, IBM ve Motorola tarafından ortak geliştirilen PowerPc işlemcileri ilk defa Macintosh sistemlerinde kullanılmaya başlandı. İntel tabanlı sistemlerle rekabet edebilmek için PowerPc işlemcisi kaçınılmaz olmuştu. 1995 yılında Microsoft tarafından geliştirilen Windows 95’in piyasaya çıkması ve şirket içinde yaşanan bazı çalkantılı gelişmeler firmanın zor günler yaşamasına neden oldu. Apple sürekli olarak zarar bildiriyor ve içinde bulunduğu kötü günlerde sıyrılamıyordu. Kendi NEXT bilgisayar sistemini yapmak için Apple’dan ayrılan Macintosh’un geliştiricilerinden Steve JOBS tekrar firmaya dahil edildi. Steve JOBS’un tasarladığı NEXT bilgisayar sistemini de alan Apple halen beklenen büyümeyi gerçekleştirememişti. 1997 yılında Apple iplerin tümünü Steve JOBS’a verdi ve firmanın nerdeyse tüm yönetimini üstlenmesini sağladı. Steve JOBS’ın aynı yıl içinde yaptığı bir açıklama herkesi şaşırtacaktı. Apple hisselerinin 150 milyon dolarlık kısmını beklide acı çekerek Microsoft’a sattı. Acı çekerek diyoruz çünkü zamanında Microsoft Windows’u geliştirirken Macintosh’dan alıntılar yapmıştı. Apple Microsoft’un kendi teknolojisi kullandığını iddia ederek bu küçük yazılım firmasıyla kavgalar etmiş mahkemelere çıkmıştı. Zor durumdan kurtulmak için eski düşmanın yardımı isteniyordu. Tabi karşılığında iki firma, aralarında 5 yıllık süre içinde birbirleriyle teknolojilerin lisanslamayı ve grafik ortamı tartışmalarını sona erdirecek bir anlaşma yaptı. Microsoft, 98 yılında Macintosh ortamı için Office 98 programını hazırlayarak kardeşliğini(!) göstermiş oldu. Bu anlaşmayla birlikte Apple finans sorununu bir ölçüde çözmüş olmasına karşın bir şeyler yapmazsa kötü günlerine geri döneceğini biliyordu. İlk adım olarak Macintosh bilgisayar üretim lisanslarını diğer firmalardan geri alarak tek üretici konumuna geldi. Telefon ve internet üzerinden satış yapamaya başlamasının ardından Power Mac G3 ve Powerbook G3(notebook) modelleriyle ürün yelpazesini genişletti. Yapılan çalışmalar meyvelerini vermeye başladı ve Apple uzun zaman sonra seneyi kar ile kapattığını açıkladı. İlerleyen aylarda Apple daha ucuz ve tasarımı daha etkileyici yeni bir model olan imac ile karşımıza çıktı. 1999 yılında Power Mac G4 ve renkli imac G3 modelleriyle efsanesini devam ettirdi ve bir dönem Amerika’da en çok satılan bilgisayar sistemi oldu. Tasarımın ilgi çekmesine rağmen kullanılan işletim sisteminde bazı problemler vardı. Kullanımın son derece kolay olması ve etkileyici masaüstü tasarımına rağmen işletim sistemi kapalı bir kutu gibiydi. Macintosh ile çalıştığım zamanlarda bir şeyin ya çok kolay bir şeklide yapılacağını ya da hiçbir şekilde yapılmayacağını gördüm. Apple’ın sunucu sistemler için bir çözümü yoktu, amatör yazılım geliştirmek isteyenler için diğer platformlardaki kadar çözümün olmayışı ve Windows ağlarıyla iletişim kurmak için üçüncü parti yazılımlara ihtiyaç duyulması gibi sebepler işletim sisteminin, tasarımı ve hızı kadar iyi olmadığını gösteriyordu.

Steve JOBS elbette bunların farkındaydı. Mac OS 8 işletim sistemi Macintosh’da kullanılırken yeni bir işletim sistemi üzerinde çalıştıklarını belirtti. Unix’in gücü ve güvenirliği, Windows’un kullanım kolaylığı ve Macintosh’un tasarımını buluşturan yeni bir işletim sistemi. Kulağa hoş geliyor ve insanı heyecanlandırmaya yetiyor değimli? 1996 yılında çalışmalara başlanan işletim sisteminin adı Mac OS X olarak belirlendi ve son birkaç yıl içinde etkin bir şekilde kullanılmaya başlandı. Mac OS X Panther, Mac OS X Jaguar gibi ara sürümlerle sistemde görülen eksiklikler giderilmekte ve yeni özellikler işletim sistemine eklenmekte. FreeBSD üzerinde çalışan ve yeni yönetim araçları ile etkileyici bir tasarım sunan bu yeni sistem bana göre rakiplerinin çok önünde. Apple açık kaynak kullanıcılarına destek vererek, Darwin olarak adlandırılan Mac OS X işletim sisteminin çekirdek kaynak kodlarını açmış ve açık kaynak kodlu bazı yazılımları sisteme yerleştirmiştir. Apache web sunucusu, Postfix mail sunucu, Samba gibi GNU/GPL lisansı ile ücretsiz olarak dağıtılan ve geliştirilen birçok yazılımı kullanabilmek, bir taraftan da gördüğünüz en güzel masaüstünde gezinti yapmak ve aynı anda sorunsuz olarak Microsoft Word(ya da open Office Write) ile yazılar yazabilmek heyecan verici. Açık kaynak kodlu yazılımlar Macintosh için, Macitosh açık kaynak kodlu yazılımlar için birer artı olmuştur. En kolay ve en eğlenceli Unix olan Mac Os X deneyimini yaşayabilmeniz elbette kullandığımız Pc sistemlerinden biraz daha pahalı.

Bunun yanında Pc platformu için yazılmış uygulamaların, özellikle oyunların birçoğunun Macintosh ortamında çalışmayacağını da göz önüne almanız gerekir.

Apple Mac OS X Server versiyonunu geliştirerek sunucu pazarına da etkili bir giriş yaptı. Tabi arka planda çalışan dünyanın en iyi sunucu işletim sistemlerinden biri olan FreeBSD ile birlikte. FreeBSD kullanıcılarının siyah ekranda vi editörü kullanarak satır satır yapılandırdığı sunucu uygulamaları artık Mac OS

X Server sayesinde tek tıklama ile yapılabilir hale geldi. Ben tıklama bilmem girip dosyayı düzenleyip ayarları yapacağım ve sisteme daha çok hakim olacağım diyenler için gizli dünyalara açılan bir konsol erişimi de mevcut. Dileyene şiş, dileyene kebap. Ne şiş yansın, ne kebap. Nereden yapılandırırsanız yapılandırın böyle bir sistemde FreeBSD üzerinde çalışan Apache web sunucusunun varlığı gerçekten etkileyici.

2004

Windows mu? Linux mu? MacOs mu? Yoksa. Patlıcan musakka mı? İmam bayıldı mı? Adana Kebap mı?

Bazı zorunluluklar olsa da, seçim konusunda tamamen zevkinize güvenebilirsiniz? Yıllardır süregelen acımasız ve zorlu süreç içinde tüm işletim sistemleri belirli olgunluğa erişmiş durumda. Hemen hemen hepsinde birbirine benzer işler yapabileceğiniz uygulamalar mevcut. Dikkat edilmesi gereken tek nokta alışkanlıkların kurbanı olmamak. Ben uzun süredir masaüstü bilgisayarımda Linux kullanıyorum, Windows ve Novell sunucularımda şirketimin dosyalarını tutuyorum, internet servis uygulamalarını ise gözüm kapalı FreeBSD’ye teslim etmiş durumdayım.

Bir gün gelip de o beğenmediğiniz işletim sistemi masanızın üstündeki soğuk kutunun içinde kurulu olarak kaşınıza çıkabilir ve kullanmak zorunda kalabilirsiniz. Ekmeğinizi, o eleştirdiğiniz işletim sisteminden çıkarmanız gerekebilir. Hakkı Öcal hocam ‘Takım tutar gibi işletim sistemi tutmamak gerek’ diyor. Başka söze ne hacet.

Ahmet ORHAN ahmetorhan@yahoo.com